Szalunki tracone – rodzaje, zastosowanie, zalety i wady

Współczesne budownictwo coraz częściej wykorzystuje szalunki tracone, które po zakończeniu betonowania pozostają na stałe w konstrukcji. Rozwiązanie to pozwala skrócić czas realizacji inwestycji, ograniczyć koszty robocizny oraz poprawić parametry użytkowe wykonywanych elementów.

Tradycyjne szalunki po zakończeniu betonowania są demontowane i mogą być ponownie wykorzystane. W przypadku szalunków traconych elementy formy pozostają częścią gotowej konstrukcji i nie wymagają demontażu.

Jak działają szalunki tracone?

Szalunki tracone to systemy deskowań, które po wypełnieniu betonem nie są usuwane z konstrukcji. Pozostają w niej na stałe, pełniąc dodatkowe funkcje, takie jak:

• izolacja termiczna,
• ochrona betonu przed uszkodzeniami,
• zwiększenie trwałości konstrukcji,
• poprawa estetyki powierzchni,
• funkcja warstwy ochronnej lub drenażowej.

Dzięki temu eliminuje się etap rozbiórki deskowania, co znacząco przyspiesza prowadzenie robót budowlanych.

Rodzaje szalunków traconych

Technologia szalunku traconego umożliwia wykonanie wielu różnych konstrukcji z betonu. Można wyróżnić m.in.

• szalunki tracone fundamentu

• szalunki tracone wieńca, które pozwalają na szybkie i sprawne wykonanie wieńca bez rozkładania rusztowania

• szalunki tracone nadproża

• szalunki tracone stropu.

Z czego wykonuje się szalunki tracone?

Materiały stosowane do produkcji szalunków traconych dobierane są w zależności od przeznaczenia konstrukcji. Każdy materiał posiada inne właściwości dotyczące wytrzymałości, izolacyjności oraz odporności na działanie czynników atmosferycznych.

• szalunki z płyt cementowo-drzazgowych

Łączą wysoką wytrzymałość z odpornością na wilgoć. Stosowane są głównie przy wykonywaniu fundamentów oraz ścian.

• szalunki styropianowe (ICF)

Powstają z bloków styropianowych lub polistyrenowych, które po zalaniu betonem tworzą jednocześnie warstwę izolacji cieplnej. Są popularnym rozwiązaniem w budownictwie energooszczędnym i pasywnym.

• szalunki z siatek stalowych

Wykorzystywane głównie przy wykonywaniu fundamentów, wieńców oraz elementów o nieregularnych kształtach. Siatka utrzymuje mieszankę betonową i pozostaje zatopiona w konstrukcji.

• szalunki z tworzyw sztucznych

Charakteryzują się niewielką masą, odpornością na korozję oraz łatwością montażu. Znajdują zastosowanie w budownictwie mieszkaniowym oraz przemysłowym.

• szalunki z blachy stalowej

Stosowane przede wszystkim przy realizacji obiektów inżynierskich, mostów oraz konstrukcji narażonych na duże obciążenia.

• szalunki kartonowe (monotuby)

Przeznaczone głównie do wykonywania słupów o przekroju okrągłym. W wielu przypadkach karton pozostaje jako warstwa ochronna lub ulega naturalnemu rozkładowi po zakończeniu eksploatacji.

Sposoby montażu szalunków traconych

Technologia montażu zależy od rodzaju zastosowanego systemu.

Najczęściej przebiega według następujących etapów:

• Przygotowanie i wyrównanie podłoża.
• Ustawienie elementów szalunkowych zgodnie z projektem.
• Łączenie modułów za pomocą zamków, spinek lub łączników.
• Montaż zbrojenia wewnątrz szalunku.
• Kontrola pionów oraz wymiarów.
• Betonowanie warstwami z odpowiednim zagęszczeniem mieszanki.
• Pozostawienie szalunku jako trwałego elementu konstrukcji.

W przypadku systemów modułowych montaż jest szybki i nie wymaga stosowania specjalistycznego sprzętu.

Gdzie znajdują zastosowanie szalunki tracone?

Szalunki tracone wykorzystywane są w wielu gałęziach budownictwa.

Najczęściej stosuje się je podczas wykonywania fundamentów, ław fundamentowych, ścian fundamentowych, ścian piwnic, ścian nośnych, słupów żelbetowych, wieńców, stropów, zbiorników, murów oporowych, przepustów, obiektów mostowych, tuneli, budynków energooszczędnych i pasywnych.

Coraz częściej wykorzystywane są również przy budowie hal przemysłowych oraz infrastruktury drogowej.

Korzyści stosowania szalunków traconych

Rosnąca popularność tej technologii wynika z licznych zalet.

Do najważniejszych należą:

• krótszy czas realizacji

Brak konieczności demontażu szalunków znacznie przyspiesza prowadzenie robót.

• niższe koszty robocizny

Ograniczenie liczby prac montażowych i rozbiórkowych przekłada się na mniejsze nakłady pracy.

• lepsza izolacyjność cieplna

Systemy styropianowe pełnią jednocześnie funkcję izolacji termicznej, ograniczając mostki cieplne.

• większa trwałość konstrukcji

Szalunek chroni beton przed uszkodzeniami mechanicznymi, wilgocią oraz niekorzystnym wpływem warunków atmosferycznych.

• łatwiejszy montaż

Systemy modułowe umożliwiają szybkie składanie elementów nawet na niewielkich placach budowy.

• ograniczenie ilości odpadów

Brak konieczności demontażu zmniejsza ilość materiałów przeznaczonych do utylizacji lub magazynowania.

• możliwość realizacji skomplikowanych konstrukcji

Nowoczesne systemy pozwalają wykonywać elementy o niestandardowych kształtach i wysokiej dokładności.

Wady szalunków traconych

Pomimo licznych zalet technologia ta posiada również pewne ograniczenia.

Najważniejsze z nich to:

• wyższy koszt zakupu niektórych systemów,
• brak możliwości ponownego wykorzystania elementów,
• konieczność bardzo dokładnego montażu przed betonowaniem,
• ograniczone możliwości wprowadzania zmian po zalaniu betonem,
• konieczność stosowania rozwiązań systemowych zgodnych z projektem,
• trudniejszy dostęp do konstrukcji podczas ewentualnych napraw.

W przypadku nieprawidłowego wykonania błędy są trudniejsze do usunięcia niż przy tradycyjnych deskowaniach.

Szalunki tracone na rynku

Wybrane firmy oferujące szalunki tracone: Alruno, Lammi, TKR, Peri Polska, DYWIDAG.

Fot. szalunkiweb.pl