Analiza nasłonecznienia w projekcie budowlanym

Badanie uwzględnia między innymi lokalizację inwestycji, orientację względem stron świata, wysokość budynków oraz istniejące przeszkody terenowe i zabudowę znajdującą się w otoczeniu.

Do czego służy analiza nasłonecznienia?

Analiza nasłonecznienia pełni kilka ważnych funkcji. Przede wszystkim umożliwia ocenę zgodności projektu z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi dotyczącymi dostępu do światła słonecznego. Dzięki niej projektanci mogą odpowiednio rozplanować układ budynku, rozmieszczenie okien oraz funkcje poszczególnych pomieszczeń.

Opracowanie jest również wykorzystywane podczas postępowań administracyjnych związanych z uzyskaniem pozwolenia na budowę. W wielu przypadkach stanowi dowód, że projektowana inwestycja nie ograniczy nadmiernie dostępu światła do nieruchomości sąsiednich.

Znaczenie analizy nasłonecznienia

Odpowiednie nasłonecznienie pomieszczeń ma bezpośredni wpływ na komfort życia mieszkańców oraz użytkowników budynków. Naturalne światło poprawia warunki pracy i wypoczynku, wpływa na samopoczucie oraz pozwala ograniczyć zużycie energii elektrycznej przeznaczonej na sztuczne oświetlenie.

Z punktu widzenia inwestora analiza nasłonecznienia pozwala ograniczyć ryzyko sporów z właścicielami sąsiednich nieruchomości oraz uniknąć konieczności wprowadzania kosztownych zmian projektowych na późniejszych etapach realizacji inwestycji.

Prawne uregulowania związane z przesłanianiem światła

Kwestie dostępu do światła dziennego oraz nasłonecznienia budynków regulują przede wszystkim przepisy techniczno-budowlane zawarte w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Przepisy określają wymagania dotyczące odpowiedniego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz zasady oceny wpływu nowej zabudowy na istniejące budynki. Projektowane obiekty nie mogą powodować nadmiernego ograniczenia dostępu światła dziennego do budynków sąsiednich.

W praktyce oznacza to konieczność przeanalizowania, czy nowy budynek nie będzie przesłaniał okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w stopniu większym niż dopuszczają przepisy.

Zasady zapewnienia dostępu do światła w budynkach sąsiednich

Odległość pomiędzy budynkiem a sąsiednimi obiektami powinna gwarantować odpowiedni dostęp światła dziennego do pomieszczeń. Warunek ten uznaje się za spełniony, gdy w obszarze wyznaczonym przez kąt 60° w płaszczyźnie poziomej, którego wierzchołek znajduje się na osi okna zacienianego pomieszczenia, nie występuje część budynku ani inny obiekt powodujący przesłanianie w odległości mniejszej niż wysokość obiektu przesłaniającego – w przypadku budowli do 35 m wysokości. Dla obiektów wyższych niż 35 m minimalna odległość wynosi 35 m. Wysokość przesłaniania określa się jako różnicę poziomów pomiędzy dolną krawędzią najniżej położonego okna pomieszczenia przesłanianego a najwyższą krawędzią obiektu lub jego części powodującej zacienienie.

Przepisy dopuszczają również lokalizowanie niektórych obiektów, takich jak maszty, kominy, wieże czy podobne budowle, w odległości co najmniej 10 m od okna przesłanianego pomieszczenia pod warunkiem, że szerokość ich rzutu powodującego przesłanianie nie przekracza 3 m.

Nasłonecznienie wnętrz zgodne z prawem budowlanym

Zgodnie z obowiązującymi przepisami budynki mieszkalne powinny zapewniać odpowiedni dostęp światła słonecznego do wybranych pomieszczeń. W szczególności wymagania dotyczą pokoi mieszkalnych przeznaczonych na pobyt ludzi.

Przy ocenie uwzględnia się czas nasłonecznienia w dniach równonocy, czyli około 21 marca i 21 września, kiedy warunki słoneczne są uznawane za reprezentatywne dla analiz projektowych.

Pokoje mieszkalne muszą być nasłonecznione przez co najmniej 3 godziny w dniach równonocy, w godzinach od 7:00 do 17:00.

W mieszkaniach wielopokojowych wymagania dotyczące nasłonecznienia muszą być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju.

W budynkach zlokalizowanych w zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się zmniejszenie minimalnego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny. W przypadku mieszkań jednopokojowych w tej zabudowie nie określa się minimalnego czasu nasłonecznienia.

Dodatkowo przepisy dotyczące oświetlenia dziennego określają minimalny stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi pomieszczenia, co ma zapewnić odpowiedni dostęp światła naturalnego.

W pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi powierzchnia okien, liczona w świetle ościeżnic, powinna stanowić minimum jedną ósmą powierzchni podłogi. Natomiast w pozostałych pomieszczeniach, które ze względu na swoją funkcję również wymagają dostępu do światła dziennego, minimalny stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi powinien wynosić 1:12.

Na czym polega metoda wykonywania analizy nasłonecznienia?

Analiza nasłonecznienia wykonywana jest na podstawie modelu projektowanego budynku oraz jego otoczenia. Współcześnie wykorzystuje się przede wszystkim specjalistyczne programy komputerowe umożliwiające symulację ruchu słońca i rzucanych cieni.

Proces obejmuje zazwyczaj następujące etapy:

• zebranie danych

Projektant gromadzi informacje dotyczące lokalizacji inwestycji, ukształtowania terenu, istniejącej zabudowy oraz parametrów projektowanego obiektu.

• opracowanie modelu przestrzennego

Tworzony jest cyfrowy model budynku oraz jego najbliższego otoczenia uwzględniający wysokości obiektów, odległości i układ działek.

• symulacja ruchu słońca

Specjalistyczne oprogramowanie analizuje przebieg promieni słonecznych w określonych godzinach oraz wskazanych dniach roku.

• analiza zacienienia

Oceniany jest wpływ projektowanego budynku na dostęp światła do pomieszczeń własnych oraz obiektów znajdujących się na sąsiednich działkach.

• opracowanie wyników

Efektem analizy są rysunki, wizualizacje oraz raport zawierający informacje o czasie nasłonecznienia poszczególnych pomieszczeń i ewentualnym wpływie inwestycji na otoczenie.

Kiedy analiza nasłonecznienia jest wymagana?

Analiza nasłonecznienia jest szczególnie istotna przy projektowaniu:

• budynków mieszkalnych wielorodzinnych,
• osiedli mieszkaniowych,
• budynków usługowych w zwartej zabudowie miejskiej,
• inwestycji realizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie istniejących budynków,
• wysokich obiektów mogących powodować znaczne zacienienie otoczenia.

W wielu przypadkach organ administracji architektoniczno-budowlanej może zażądać przedstawienia takiego opracowania jako elementu dokumentacji projektowej.