Inwestycje kolei w infrastrukturę obronną

Inwestycyjne rekordy PKP PLK

PKP Polskie Linie Kolejowe osiągają historycznie wysokie wyniki inwestycyjne. Z danych na 31 grudnia 2023 r. wynikało, że wartość zleconych, ale jeszcze niewykonanych robót oraz ogłoszonych przetargów wynosiła 17,3 mld zł. Na koniec 2025 r. było to już 54,4 mld zł.

Jak podkreśla Marcin Mochocki, członek zarządu PLK, w najbliższym czasie kwota ta może dalej dynamicznie rosnąć. Spółka wskazuje kolejne duże postępowania przetargowe, m.in. dotyczące linii 201 między Gdynią a Gdańskiem oraz przyszłych prac na trasie Podłęże–Piekiełko. W efekcie wartość planowanych i realizowanych inwestycji kolejowych może zwiększyć się o kolejne około 10 mld zł.

Co to jest program SAFE?

Program SAFE (Security Action for Europe) to nowy unijny instrument finansowy o wartości ok. 150 mld euro, którego celem jest wzmacnianie bezpieczeństwa i zdolności obronnych państw członkowskich UE. Środki mają formę preferencyjnych, długoterminowych pożyczek wspieranych gwarancją budżetu UE i są przeznaczone przede wszystkim na inwestycje o znaczeniu strategicznym oraz tzw. mobilność wojskową i infrastrukturę podwójnego zastosowania (cywilno-wojskową).

Na co może liczyć PKP PLK z programu SAFE?

PKP Polskie Linie Kolejowe może stać się jednym z głównych beneficjentów programu w Polsce. Według aktualnych założeń, spółka ma szansę pozyskać nawet ok. 7 mld zł finansowania na modernizację i rozwój infrastruktury kolejowej o znaczeniu strategicznym. Środki te mają zostać przeznaczone na projekty, które jednocześnie poprawiają funkcjonowanie sieci kolejowej w ruchu cywilnym oraz zwiększają jej znaczenie dla bezpieczeństwa państwa.

W praktyce oznacza to przede wszystkim inwestycje w korytarze transportowe o znaczeniu obronnym oraz modernizację kluczowych linii kolejowych wykorzystywanych w logistyce państwowej i wojskowej. Wśród planowanych działań znajdują się m.in. modernizacje odcinków przy granicach państwa oraz węzłów kolejowych istotnych dla szybkiego przemieszczania sprzętu i transportu strategicznego.

Dodatkowo PKP PLK może zwiększyć zakres inwestycji w infrastrukturę „dual-use”, czyli taką, która w czasie pokoju służy transportowi pasażerskiemu i towarowemu, a w sytuacjach kryzysowych umożliwia sprawne działania logistyczne państwa. Obejmuje to m.in. wzmacnianie przepustowości linii, modernizację mostów i wiaduktów oraz poprawę parametrów technicznych tras kolejowych.

W szerszym ujęciu SAFE daje PKP PLK nie tylko dodatkowe finansowanie, ale także możliwość przyspieszenia dużych projektów modernizacyjnych, które wcześniej mogły być ograniczane przez budżet krajowy. Jednocześnie program wpisuje się w unijną strategię wzmacniania odporności infrastruktury transportowej i zwiększania jej roli w systemie bezpieczeństwa Europy.

Jakie projekty z SAFE zrealizuje kolej?

Wśród wstępnie zakwalifikowanych projektów wymienia się m.in. modernizację linii Szczecin–granica z Niemcami oraz inwestycje w rejonie Kędzierzyna-Koźla.

PLK posiada już dokumentację projektową, jednak oczekuje na doprecyzowanie zasad realizacji inwestycji finansowanych z SAFE, w tym procedur przetargowych. Spółka liczy na rozwiązania przyspieszające wybór wykonawców, ponieważ obecne procedury oraz odwołania znacząco wydłużają proces inwestycyjny.

Jednocześnie przedstawiciele PLK ostrzegają, że przewlekłe postępowania przetargowe mogą utrudnić wykorzystanie środków unijnych, a w skrajnym przypadku prowadzić do konieczności zwrotu dotacji i przesuwania finansowania między projektami. Wskazuje się, że może to obniżyć całkowitą pulę inwestycji i negatywnie wpłynąć na branżę budowlaną.

Eksperci branżowi podkreślają, że rosnąca liczba odwołań w przetargach wydłuża procedury i zwiększa ryzyko opóźnień. W ich ocenie konieczne są zmiany regulacyjne, które ograniczyłyby nadużywanie ścieżki odwoławczej, szczególnie w przypadku inwestycji o znaczeniu strategicznym.

Fot. Freepik