Nowelizacja specustawy jądrowej - budowa elektrowni w Choczewie

Nowelizacja ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących ma usprawnić jeden z największych projektów infrastrukturalnych w historii Polski. Nowe przepisy pozwalają na szersze etapowanie inwestycji, wcześniejsze rozpoczęcie części robót oraz lepszą koordynację postępowań administracyjnych.

Dla projektu elektrowni jądrowej Lubiatowo-Kopalino w gminie Choczewo oznacza to przede wszystkim większą elastyczność w prowadzeniu prac i możliwość ograniczenia ryzyka opóźnień.

Co oznacza nowelizacja specustawy?

Nowelizacja specustawy jądrowej jest przede wszystkim próbą dostosowania polskich przepisów do rzeczywistej skali inwestycji jądrowych. Najważniejsze rozwiązania to możliwość wcześniejszego prowadzenia określonych robót, etapowanie budowy oraz równoległe prowadzenie części postępowań administracyjnych. Nowelizacja nie zmienia więc samego celu inwestycji, lecz ma przede wszystkim ułatwić i przyspieszyć drogę do jego osiągnięcia – bez rezygnacji z rygorystycznego nadzoru nad bezpieczeństwem.

Nowelizacja specustawy jądrowej

Ustawa z 3 lipca 2026 r. została uchwalona przez Sejm, następnie przyjęta przez Senat bez poprawek, a 13 sierpnia 2026 r. została podpisana przez Prezydenta RP.

Jej podstawowym celem jest przyspieszenie i uporządkowanie procesu przygotowania oraz realizacji inwestycji jądrowych. Dotychczasowe przepisy nie w pełni odpowiadały specyfice przedsięwzięcia o takiej skali, w którym poszczególne prace mogą być prowadzone przez wiele lat i przez różnych wykonawców, a uzyskanie kompletu decyzji administracyjnych jest procesem wieloetapowym.

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie możliwości szerszego etapowania inwestycji. Oznacza to, że nie wszystkie prace muszą być uzależnione od uzyskania jednego, końcowego pozwolenia dotyczącego całego obiektu. Nowe przepisy pozwalają również na uzyskanie pozwolenia na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę całej elektrowni.

W praktyce chodzi o to, aby czas potrzebny na przygotowanie i przeprowadzenie kolejnych procedur administracyjnych można było wykorzystać na prace, które nie wymagają jeszcze rozpoczęcia właściwej budowy obiektu jądrowego.

Jakie prace będzie można wykonywać wcześniej?

Nowe regulacje rozróżniają roboty, które nie mają bezpośredniego znaczenia dla bezpieczeństwa jądrowego, od tych, które takiego znaczenia nabierają.

Do pierwszej grupy należą m.in. określone prace ziemne, wykonywanie nasypów i wykopów, odwodnienie terenu, zabezpieczanie wykopów czy budowa części infrastruktury technicznej. Natomiast roboty związane m.in. ze stabilizacją podłoża czy posadowieniem obiektu będą wymagały dodatkowego zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki.

To istotne rozgraniczenie, ponieważ przyspieszenie procesu inwestycyjnego nie oznacza rezygnacji z kontroli bezpieczeństwa. Nadal obowiązują wymagania dotyczące bezpieczeństwa jądrowego, ochrony radiologicznej i ochrony środowiska. W dalszym ciągu konieczne jest także uzyskanie odpowiednich decyzji środowiskowych i lokalizacyjnych.

Nowelizacja umożliwia również prowadzenie części postępowań administracyjnych równolegle. W przypadku inwestycji o tak dużej skali może mieć to znaczenie dla całego harmonogramu, ponieważ poszczególne procedury nie zawsze będą musiały następować jedna po drugiej.

Korzyści dla realizacji inwestycji

Najważniejszą korzyścią nowych regulacji jest oszczędność czasu. Inwestor będzie mógł rozpocząć określone prace przygotowawcze, podczas gdy równolegle będą trwały procedury dotyczące kolejnych etapów przedsięwzięcia.

W przypadku elektrowni jądrowej ma to szczególne znaczenie. Są to projekty wieloletnie, wymagające ogromnej liczby uzgodnień, decyzji i działań technicznych. Każde przesunięcie jednego etapu może wpływać na kolejne zadania, zwiększać koszty i powodować konieczność zmiany harmonogramu.

Nowe rozwiązania mają zatem:

umożliwić wcześniejsze rozpoczęcie części prac budowlanych,
ułatwić etapowanie inwestycji,
pozwolić na równoległe prowadzenie wybranych postępowań,
zwiększyć przewidywalność procesu inwestycyjnego,
ograniczyć ryzyko przestojów i opóźnień,
lepiej dopasować przepisy do specyfiki inwestycji jądrowych.

Podczas prac nad ustawą wskazywano, że nowe rozwiązania mogą potencjalnie skrócić proces inwestycyjny nawet o około dwa lata. Jest to jednak potencjalny efekt regulacji, a nie gwarantowany termin skrócenia budowy. Ostateczny harmonogram będzie zależał również od przebiegu procedur administracyjnych, prac projektowych, dostaw, robót budowlanych oraz innych czynników związanych z realizacją inwestycji.

Elektrownia jądrowa w gminie Choczewo

Nowelizacja ma szczególne znaczenie dla pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, która powstanie w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino na terenie gminy Choczewo.

Inwestorem jest należąca w całości do Skarbu Państwa spółka Polskie Elektrownie Jądrowe. Projekt zakłada budowę trzech reaktorów AP1000 firmy Westinghouse, o łącznej mocy zainstalowanej około 3750 MWe. Za realizację inwestycji odpowiada amerykańskie konsorcjum Westinghouse-Bechtel.

Projekt znajduje się już w zaawansowanej fazie przygotowań. Uzyskano m.in. decyzję zasadniczą, decyzję środowiskową oraz decyzję lokalizacyjną. Od 2025 r. prowadzone są prace przygotowawcze na terenie przyszłej elektrowni.

Zakres przedsięwzięcia jest znacznie szerszy niż sama budowa trzech bloków energetycznych. Elektrownia wymaga również odpowiedniego zaplecza technicznego, komunikacyjnego i energetycznego.

Inwestycje towarzyszące

Istotną częścią całego projektu są inwestycje towarzyszące. Obejmują one m.in. infrastrukturę drogową i kolejową, sieci elektroenergetyczne, infrastrukturę wodno-kanalizacyjną oraz rozwiązania związane z obsługą placu budowy i późniejszej elektrowni.

Wśród kluczowych przedsięwzięć znajduje się m.in. budowa infrastruktury kolejowej zapewniającej dostęp do elektrowni oraz drogi zapewniającej połączenie terenu inwestycji z istniejącą siecią drogową. Ustawa wskazuje również na znaczenie infrastruktury hydrotechnicznej oraz sieci elektroenergetycznych służących wyprowadzeniu mocy z elektrowni.

W 2026 r. prowadzone są już konkretne działania związane z przygotowaniem tej infrastruktury. Wojewoda Pomorski wydał m.in. decyzje dotyczące inwestycji kolejowych, a dla około 5-kilometrowego odcinka tzw. „ostatniej mili” wydano pozwolenie na budowę. Droga ma połączyć teren elektrowni z istniejącą siecią dróg publicznych.

Na samym terenie przyszłej elektrowni prowadzone są natomiast prace przygotowawcze, w tym wyrównywanie terenu, zdejmowanie warstwy wierzchniej gruntu oraz przygotowanie infrastruktury technicznej placu budowy. Rozpoczął się także kolejny etap pogłębionych badań geologicznych.

Kiedy rozpocznie się budowa elektrowni?

Zgodnie z obecnym harmonogramem rozpoczęcie właściwej budowy elektrowni planowane jest na IV kwartał 2028 r. Kamieniem milowym będzie wylanie tzw. pierwszego betonu jądrowego. Aby było to możliwe, inwestor musi uzyskać wymagane zezwolenie na budowę od Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki oraz pozwolenie na budowę wydawane przez Wojewodę Pomorskiego. Wniosek o pozwolenie wojewody ma zostać złożony w 2027 r.

Harmonogram zakłada, że budowa poszczególnych bloków potrwa około siedmiu lat, po czym nastąpią testy i rozruch. Pierwszy blok ma rozpocząć komercyjną pracę w 2036 r., drugi w 2037 r., a trzeci w 2038 r.

Co zmiana ustawy oznacza dla Choczewa?

W przypadku gminy Choczewo znaczenie nowelizacji jest praktyczne. Projekt elektrowni Lubiatowo-Kopalino jest już w fazie, w której równolegle prowadzone są prace przygotowawcze, procedury administracyjne oraz przygotowanie infrastruktury towarzyszącej. Możliwość etapowania inwestycji pozwala lepiej dopasować te działania i ograniczyć sytuacje, w których rozpoczęcie jednego zadania byłoby uzależnione od zakończenia wszystkich procedur dotyczących całej elektrowni.

Dla mieszkańców i samorządu oznacza to również, że proces inwestycyjny będzie obejmował nie tylko teren samej elektrowni, ale szeroki obszar związany z transportem, drogami, koleją, sieciami oraz zapleczem technicznym. Skala przedsięwzięcia będzie więc odczuwalna w regionie na długo przed uruchomieniem pierwszego reaktora.

Fot. Magnific