Park na dachu – inwestycja pod Berlinem

Ośmiokondygnacyjny biurowiec AERA powstał na sztucznej wyspie Mierendorff w berlińskiej dzielnicy Charlottenburg, pomiędzy rzeką Szprewą a Kanałem Westhafen. Inwestorem jest firma deweloperska Bauwens Development, natomiast projekt architektoniczny przygotowała pracownia Grüntuch Ernst Architekten.

Budynek oferuje łącznie 12 000 m² powierzchni biurowej, którą można elastycznie podzielić na 24 otwarte strefy typu open space. Nowoczesne panoramiczne przeszklenia tworzą idealne warunki do realizacji koncepcji „New Work”. Największą atrakcją i centralnym elementem obiektu jest jednak kaskadowy ogród dachowy, dostępny dzięki łagodnie poprowadzonym zewnętrznym schodom.

Ogród dachowy z ponad 25 gatunkami roślin i skrzynkami retencyjnymi

W północnej części budynku zlokalizowano klatkę schodową biegnącą w kierunku południowego krańca obiektu. Prowadzi ona na dach, gdzie zaprojektowano rozległy, tarasowy park. Przestrzeń ta jest dostępna zarówno bezpośrednio z poziomu ulicy, jak i z części biurowej budynku.

Ogród dachowy stanowi nie tylko atrakcyjny element wizualny, ale także oferuje liczne możliwości odpoczynku i relaksu na powierzchni 2 200 m². Dzięki znajdującym się w ogrodzie stanowiskom pracy oraz rozległym trawnikom dachowy park może być wykorzystywany zarówno do pracy, jak i rekreacji.

Różnorodność biologiczna na dachu

Pięć różnych gatunków drzew oraz ponad 25 gatunków roślin, w tym dzikie byliny, krzewy i trawy, tworzą nowe siedlisko dla ptaków, owadów i drobnych zwierząt. Według inwestorów biomasa znajdująca się na dachu jest w stanie wiązać około pięciu ton CO₂ rocznie.

Dlaczego zielone dachy i skrzynki retencyjne?

Wiele miast zmaga się obecnie z coraz częstszymi intensywnymi opadami deszczu, długotrwałymi okresami suszy, przegrzewaniem przestrzeni miejskich oraz wysokim poziomem pyłów zawieszonych. Zielone dachy i elewacje stanowią skuteczny sposób ograniczania efektu przegrzewania miast. Dzięki zacienieniu chronią budynki przed silnym nasłonecznieniem i wysokimi temperaturami latem, a dodatkowo chłodzą obiekt i jego otoczenie poprzez proces parowania.

Do innych korzyści należą ograniczenie odbicia hałasu oraz wiązanie pyłów i tlenków azotu. Aby rośliny mogły skutecznie odparowywać wodę, muszą być stale nawadniane. Funkcję tę spełnia m.in. woda gromadzona w skrzynkach retencyjnych. Zmagazynowana w nich woda pomaga zapobiegać podtopieniom oraz zmniejsza obciążenie miejskiej kanalizacji.

Realizacja zielonego dachu i systemu retencji wody

Aby możliwe było wykonanie intensywnego zazielenienia w projekcie AERA, już na etapie projektowania wielokrotnie zwiększono nośność stropów budynku, tak aby zapewnić ich trwałą wytrzymałość. Było to konieczne, ponieważ wokół bryły korzeniowej każdego drzewa znajduje się warstwa substratu o grubości około 1,5 m, umożliwiająca prawidłowe ukorzenienie i wzrost roślin.

Każde drzewo zostało wniesione na dach przy użyciu mobilnego dźwigu. Następnie rośliny umieszczono w specjalnie przygotowanych „stalowych fotelach”, które jako elementy trwale zabetonowane połączono z konstrukcją budynku. Dodatkowo wcześniej przeprowadzono symulację oddziaływania wiatru do siły dwunastu stopni, a dla sześciu drzew przewidziano dodatkowy stały system odciągów linowych w kierunku południowo-zachodnim i północno-zachodnim.

W celu zapewnienia naturalnego nawadniania na betonowym stropie budynku zamontowano liczne skrzynki retencyjne, które magazynują wodę deszczową w ogrodzie dachowym. Woda jest następnie transportowana z powrotem do warstwy substratu za pomocą mat ssąco-kapilarnych, dzięki czemu staje się dostępna dla roślin – jedynie podczas wyjątkowo intensywnych opadów jej nadmiar jest kontrolowanie odprowadzany poza teren inwestycji.

Dodatkowo zainstalowano automatyczny system nawadniania, który zapewnia wydajne i oszczędne gospodarowanie wodą również w okresach suszy. Posadzono wyłącznie lokalne gatunki roślin dobrze przystosowane do miejscowych warunków klimatycznych, a także trawy i krzewy wspierające wzajemne zapylanie.

Bezpieczeństwo podczas konserwacji ogrodu dachowego

Choć rośliny są nawadniane za pomocą skrzynek retencyjnych oraz automatycznego systemu podlewania działającego w okresach suszy, ogród dachowy wymaga regularnej pielęgnacji i konserwacji stref wypoczynkowych. Prace wykonywane na dachu wiążą się jednak ze szczególnymi zagrożeniami, dlatego osoby odpowiedzialne za utrzymanie obiektu muszą być odpowiednio zabezpieczone.

W projekcie AERA zastosowano balastowy system barierek ochronnych o wysokości 1 m. To zabezpieczenie przed upadkiem nie ingeruje w hydroizolację dachu i jednocześnie chroni bez konieczności stosowania indywidualnego sprzętu ochronnego. Dodatkowo umożliwia pełne wykorzystanie powierzchni aż do samej krawędzi dachu.

Koncepcja miasta-gąbki

Zielony dach - jako rozwiązanie zwiększające parowanie - wpisuje się w koncepcję miasta-gąbki.

Woda deszczowa jest zatrzymywana w miejscu opadu – niczym przez gąbkę – a następnie ponownie wykorzystywana tam, gdzie jest potrzebna. Celem tej koncepcji jest przywrócenie naturalnego obiegu wody, zaburzonego przez uszczelnienie powierzchni w miastach. Obejmuje on opady, infiltrację oraz parowanie. Dzięki temu ogranicza się ryzyko przeciążenia kanalizacji podczas intensywnych deszczy, a większa ilość roślin i mniejszy udział powierzchni utwardzonych pomagają schładzać miasta w czasie upałów poprzez proces parowania. Dodatkowo zgromadzona deszczówka może być wykorzystywana do podlewania roślin zamiast cennej wody pitnej.

Perspektywy

Podczas gdy zielone dachy wciąż pojawiają się w przestrzeni miejskiej stosunkowo sporadycznie, dachy wyposażone w instalacje fotowoltaiczne stały się już znacznie bardziej powszechne. Ich zalety przekonały wielu inwestorów i właścicieli budynków, dlatego kolejnym krokiem powinno być połączenie obu funkcji – w postaci zielonych dachów solarnych, a jeszcze lepiej solarnych dachów retencyjno-zielonych.

Fot. gruentuchernst.de