Pomiary i badania geodezyjne na potrzeby budownictwa

W praktyce geodezja towarzyszy inwestycji od etapu planowania, przez projektowanie i budowę, aż po odbiory końcowe oraz późniejsze użytkowanie obiektu.

Do najważniejszych celów wykonywania pomiarów geodezyjnych należą:

• przygotowanie map do celów projektowych,
• ustalenie przebiegu granic nieruchomości,
• wyznaczenie położenia projektowanych obiektów,
• kontrola prawidłowości realizacji robót budowlanych,
• inwentaryzacja wykonanych obiektów,
• monitorowanie przemieszczeń i odkształceń konstrukcji,
• aktualizacja danych ewidencyjnych.

Bez prawidłowo wykonanych pomiarów geodezyjnych realizacja większości inwestycji budowlanych byłaby niemożliwa.

Rodzaje pomiarów geodezyjnych w budownictwie

Zakres prac geodezyjnych zależy od rodzaju inwestycji, jej skali oraz etapu realizacji. W budownictwie najczęściej wykonuje się kilka podstawowych rodzajów pomiarów.

Mapa do celów projektowych

Jednym z pierwszych opracowań geodezyjnych jest mapa do celów projektowych.

Powstaje ona na podstawie aktualnych pomiarów terenowych oraz danych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Mapa przedstawia między innymi:

• granice działek,
• istniejące budynki,
• uzbrojenie podziemne i naziemne,
• układ komunikacyjny,
• ukształtowanie terenu,
• elementy zagospodarowania.

Na jej podstawie projektanci opracowują projekty budowlane oraz zagospodarowania terenu.

Pomiary sytuacyjno-wysokościowe

Pomiary sytuacyjno-wysokościowe służą określeniu położenia obiektów w płaszczyźnie poziomej oraz wysokościowej.

W trakcie prac geodeta określa współrzędne punktów terenowych i ich rzędne wysokościowe. Uzyskane dane wykorzystywane są przy:

• projektowaniu inwestycji,
• opracowywaniu map,
• obliczaniu objętości mas ziemnych,
• planowaniu niwelacji terenu.

Wytyczenie obiektów budowlanych

Po uzyskaniu pozwolenia na budowę geodeta wykonuje wytyczenie projektowanych obiektów w terenie.

Polega ono na przeniesieniu danych projektowych na plac budowy i precyzyjnym wskazaniu lokalizacji:

• budynków,
• dróg,
• sieci uzbrojenia terenu,
• fundamentów,
• osi konstrukcyjnych.

Dokładność wytyczenia ma bezpośredni wpływ na prawidłową realizację inwestycji.

Geodezyjna obsługa budowy

Podczas realizacji inwestycji geodeta prowadzi bieżącą obsługę geodezyjną budowy.

Zakres prac obejmuje między innymi:

• wyznaczanie osi konstrukcyjnych,
• kontrolę pionowości i poziomów,
• wytyczanie kolejnych etapów robót,
• pomiary kontrolne elementów konstrukcyjnych,
• sporządzanie dokumentacji geodezyjnej.

Obsługa geodezyjna jest szczególnie ważna przy realizacji dużych obiektów kubaturowych, mostów, dróg czy obiektów przemysłowych.

Inwentaryzacja powykonawcza

Po zakończeniu prac budowlanych wykonywana jest geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza.

Polega ona na pomiarze rzeczywistego położenia wykonanych obiektów i urządzeń oraz porównaniu ich z dokumentacją projektową.

Inwentaryzacji podlegają między innymi budynki, przyłącza, sieci wodociągowe, kanalizacja, gazociągi, sieci energetyczne, drogi i place.

Dokumentacja powykonawcza jest niezbędna do odbioru inwestycji i aktualizacji państwowych baz danych.

Pomiary objętości mas ziemnych

Podczas robót ziemnych często wykonuje się pomiary objętości wykopów, nasypów oraz składowisk materiałów.

Na podstawie pomiarów geodeta oblicza ilość przemieszczonego gruntu lub materiałów budowlanych, co pozwala na rozliczenie robót oraz kontrolę postępu prac.

Pomiary przemieszczeń i odkształceń

W przypadku dużych i wymagających obiektów wykonuje się pomiary monitoringowe.

Ich zadaniem jest wykrywanie:

• osiadań budynków,
• przechyłów konstrukcji,
• przemieszczeń poziomych,
• deformacji obiektów.

Badania takie prowadzone są między innymi przy wysokich budynkach, mostach, tunelach, zaporach, obiektach przemysłowych.

Pomiary granic nieruchomości

Przed rozpoczęciem inwestycji często konieczne jest wznowienie lub wyznaczenie granic działki.

Pomiary te pozwalają uniknąć sporów własnościowych oraz zapewniają prawidłową lokalizację projektowanego obiektu względem granic nieruchomości.

Jakie urządzenia wykorzystuje się podczas pomiarów geodezyjnych?

Współczesna geodezja wykorzystuje zaawansowane technologie pomiarowe umożliwiające uzyskanie bardzo wysokiej dokładności.

Tachimetry elektroniczne

To podstawowe urządzenia geodezyjne służące do pomiaru:

• odległości,
• kątów poziomych,
• kątów pionowych,
• współrzędnych punktów.

Są powszechnie wykorzystywane podczas obsługi budów.

Odbiorniki GNSS/GPS

Pozwalają określać położenie punktów na podstawie sygnałów satelitarnych.

Znajdują zastosowanie przy:

• pomiarach terenowych,
• wyznaczaniu granic,
• inwentaryzacjach,
• pomiarach dużych obszarów.

Niwelatory

Urządzenia wykorzystywane do precyzyjnych pomiarów wysokościowych.

Służą do wyznaczania poziomów roboczych oraz kontroli rzędnych wysokościowych.

Skanery laserowe 3D

Nowoczesne urządzenia umożliwiające szybkie pozyskiwanie milionów punktów pomiarowych i tworzenie szczegółowych modeli przestrzennych.

Wykorzystywane są m.in. przy:

• inwentaryzacji obiektów,
• modelowaniu BIM,
• analizach konstrukcyjnych,
• dokumentacji zabytków.

Drony fotogrametryczne

Bezzałogowe statki powietrzne wyposażone w kamery i systemy pozycjonowania.

Pozwalają wykonywać:

• ortofotomapy,
• modele terenu,
• modele 3D,
• pomiary powierzchni i objętości.

Kto może wykonywać pomiary geodezyjne?

Prace geodezyjne związane z budownictwem mogą wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje zawodowe.

W przypadku czynności podlegających zgłoszeniu do państwowego zasobu geodezyjnego wymagane są uprawnienia zawodowe nadawane przez Głównego Geodetę Kraju.

Geodeci posiadający uprawnienia zawodowe odpowiadają za:

• poprawność wykonywanych pomiarów,
• sporządzaną dokumentację,
• zgodność opracowań z obowiązującymi przepisami.

Prace realizowane są najczęściej przez wyspecjalizowane firmy geodezyjne obsługujące inwestycje budowlane.

Znaczenie geodezji w procesie budowlanym

Geodezja jest jednym z fundamentów współczesnego budownictwa. Dzięki precyzyjnym pomiarom możliwe jest prawidłowe projektowanie, bezpieczna realizacja robót oraz kontrola jakości wykonywanych obiektów.

Rozwój nowoczesnych technologii pomiarowych, takich jak skanowanie laserowe, systemy GNSS czy fotogrametria lotnicza, sprawia, że współczesne badania geodezyjne są coraz dokładniejsze, szybsze i bardziej efektywne, co bezpośrednio przekłada się na jakość i bezpieczeństwo realizowanych inwestycji.